Edukacja matematyczna dzieci

Edukację matematyczną dzieci w wieku przedszkolnym należy widzieć szeroko. Musi być połączona z intensywnym rozwojem myślenia, z kształtowaniem odporności emocjonalnej oraz ćwiczeniami pewnych umiejętności matematycznych. Istotna jest także świadomość tego, w jaki sposób dzieci się uczą. Nie należy uczyć dzieci przy pomocy słów, poprzez wyjaśnianie, tłumaczenie, opowiadanie. Najważniejsze są w edukacji matematycznej osobiste doświadczenia przedszkolaka.

Osobiste doświadczenia dziecka:

– rozwijają myślenie

– hartują dziecięcą odporność

– tworzą pojęcia i doskonalą umiejętności

W trakcie tych doświadczeń dziecko musi mówić. Nazywanie przedmiotów oraz wykonywanych czynności sprzyja koncentracji uwagi i pomaga dziecku dostrzegać to, co ważne . Do uczenia się matematyki konieczna jest dojrzałość psychiczna na którą składają się następujące elementy:

-odpowiedni poziom operacyjnego rozumowania,

– świadomość w jaki sposób należy poprawnie liczyć przedmioty,

– stosunkowo wysoki poziom odporności emocjonalnej na sytuacje trudne,

– należyta sprawność manualna, percepcji spostrzegania oraz koordynacja wzrokowo- ruchowa.

Głównym wskaźnikiem dojrzałości psychicznej dzieci do uczenia się matematyki jest osiągnięcie przez nie rozumowania operacyjnego na poziomie konkretnym. Jean Piaget ustalił okresy i stadia rozwojowe, przez które każdy człowiek musi przejść. Ważna jest kolejność, bo nie można pominąć żadnej fazy rozwojowej. Tempo przechodzenia na poziomy wyższe jest zróżnicowane.

1.      Okres kształtowanie inteligencji praktycznej (od urodzenia do 2 roku zycia). Dziecko poznaje swoimi zmysłami przestrzeń i uczy się poruszać w niej i panować nad przedmiotami.

2.      Okres kształtowania operacji konkretnych ( od 2 do 12 roku życia), tu również jest ważne poznawanie świata rzeczy. Dzieli się na dwa podokresy:

– podokres przedoperacyjny ( kończy się w 7 roku życia), w umyśle dziecka tworzą się i dojrzewają pierwsze operacje konkretne, które dotyczą pojęć liczbowych,

– podokres operacji konkretnych ( zaczyna się około 7 roku) operacyjne rozumowanie rozszerza się i obejmuje przestrzeń i czas.

3. Okres rozumowania operacyjnego na poziomie formalnym zależności ujmowane są na podstawie sądów, wyprowadzane wnioski są ogólne, już bez konieczności odwoływania się do konkretów.

Rozwiazywanie zadań matematycznych, pokonywanie trudności wymaga od dzieci wysokiego poziomu dojrzałości emocjonalnej. Emocje towarzyszą czynnościom intelektualnym, ale także wyznaczają dla nich drogę. W każdym zadaniu matematycznym – jeżeli zadanie ma mieć sens kształcący- jest zawarta określona trudność, a rozwiązanie zadania stanowi pokonanie tej trudności. Dostrzeżeniu trudności i jej pokonaniu zawsze towarzyszy wzrost napięcia i emocji ujemnych ( E. Gruszczyk- Kolczyńska, 1988,s 325). Dlatego w uczeniu się matematyki bardzo ważna jest odporność emocjonalna, która wyraża się zdolnością do kierowania swym zachowaniem w racjonalny sposób, mimo przeżywanych napięć i emocji ujemnych. Odporność emocjonalną można kształtować, zwłaszcza u dzieci w trakcie wychowania w naturalny sposób, organizując ćwiczenia rozwijające zdolność do rozumnego kierowania swym zachowaniem w sytuacjach trudnych.

Następnym wskaźnikiem dojrzałości do uczenia się matematyki jest dziecięce liczenie. Sześciolatki powinny umieć zastosować w skoordynowany sposób następujące prawidłowości:

– podczas liczenia należy wskazać gestem kolejne przedmioty i wypowiadać stosowny liczebnik,

– przy liczeniu nie wolno pomijać żadnego przedmiotu, ani żadnego liczyć podwójnie,

– liczebniki należy wymieniać w stałej kolejności,

– ostatni z wypowiedzianych liczebników ma specjalne znaczenie, gdyż określa liczbę liczonych obiektów,

– wyniki liczenia nie zależy od kolejności.

Czwarty wskaźnik psychicznej dojrzałości do uczenia się matematyki wiąże się z koordynacją wzrokowo-ruchową i sprawnością manualną. W czynnościowym nauczaniu matematyki wymaga się bowiem od dzieci, aby dokonały wiele czynności opartych na spostrzeganiu wzrokowym, sprawność rąk i koordynacji wzrokowo- ruchowych(E. Gruszczyk-Kolczyńska, 1988,s. 325).

Dojrzałość do uczenia się matematyki jest związane z gotowością do nauki czytania i pisania. W jednym i drugim przypadku wymaga się wysokiego poziomu sprawności percepcyjno- motorycznych. Dziecko musi wykazywać się zdolnością do przeprowadzania percepcyjnych analiz i syntez wzrokowych. Na tej podstawie dziecko może różnicować , a następnie identyfikować kształt i położenie cyfr, liter. Odwzorowywanie, rysowanie związane z zadaniami wymaga dobrej sprawności manualnej.

 

Literatura

Gruszczyk – Kolczyńska E.: Dziecięca matematyka. Książka dla rodziców i nauczycieli. Warszawa 1997

Gruszczyk – Kolczyńska E.: Dziecięca matematyka. Metodyka i scenariusze zajęć. Warszawa 2000

Gruszczyk – Kolczyńska E.: Jak kształtuje się u dzieci psychiczna dojrzałość do uczenia się matematyki. W: Wychowanie w przedszkolu, 1988,nr 8

Semadeni Z.: Nauczanie początkowe matematyki. Warszawa 1991.

Opracowała: Marta Zawada

Share